Evde sebze suyu tarifi: bulyon yerine çorba ve pilav suyu

Sebze suyunu neden evde yapmalı?

Hazır bulyon tabletleri ve toz çorba suyu çoğunlukla tuzludur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), pişirme sırasında yemeğe giren tuzun kaynakları arasında bulyon ve et suyu tabletlerini sayar ve tuzu azaltmak için bu ürünlerin sınırlanmasını önerir. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER 2022) de aşırı tuzlu bulyondan kaçınmayı öğütler. DSÖ, yetişkinlerin günde 5 gramdan az tuz almasını önerir.

Evde yaptığınız sebze suyunda tuzu siz koyarsınız ya da hiç koymazsınız. İkinci bir yararı da var: havuç kabuğu, maydanoz sapı, pırasanın yeşil ucu gibi çöpe giden parçalar tencerede değerlendirilir. Tuz ve şişlik konusunu lipödemde tuz ve şişlik yazımızda ayrıca anlattık.

Sebze suyu için malzemeler (yaklaşık 2 litre)

• 2 orta boy havuç
• 2 kuru soğan (iyice yıkanmış; dış kabuğu suya renk verir)
• Yarım kereviz kökü ya da 2 sap kereviz
• 1 pırasa, yeşil kısmıyla birlikte
• 1 domates (isteğe bağlı)
• 1 avuç maydanoz sapı, birkaç dal dereotu
• 2 diş sarımsak
• 1 defne yaprağı, 5–6 tane karabiber
• 2,5 litre soğuk su

Sebze suyu nasıl yapılır?

1. Sebzeleri bol suda iyice yıkayın; pırasanın yaprak aralarındaki toprağı açarak temizleyin.
2. Kabuğunu soymadan iri parçalara doğrayın. Küçük doğrarsanız su bulanıklaşır.
3. Bütün malzemeyi soğuk suyla birlikte geniş bir tencereye koyun. Orta ateşte kaynamaya bırakın.
4. Kaynayınca altını kısın, kapağı aralık bırakın. Yaklaşık bir saat, hafif fokurdayarak pişirin. Üste çıkan köpüğü kaşıkla alın.
5. Ocaktan alıp ince bir süzgeçten süzün. Sebzeleri bastırıp ezmeyin; suyu duru kalır.
6. Hemen kullanmayacaksanız suyu küçük kaplara bölüp soğumaya bırakın ve bir iki saat içinde buzdolabına kaldırın.

Kaynama sırasında suyun bir kısmı buharlaşır; 2,5 litre su ile yaklaşık 2 litre sebze suyu kalır. Süzdüğünüz yumuşak sebzeleri atmak yerine çorbada ezerek kullanabilirsiniz.

Hangi sebzeler sebze suyuna konmaz?

• Lahana, brokoli, karnabahar: uzun kaynayınca keskin bir koku ve acımsı bir tat verebilir. Bunları çorbanın kendisine katın.
• Patates: nişastası suyu bulandırır ve koyulaştırır.
• Kırmızı pancar: suyu boyar; pembe çorba istemiyorsanız eklemeyin.
• Bozulmuş sebze: çürük, küflü ya da yumuşayıp kokmuş parçaları kullanmayın. Sebze suyu artanı değerlendirir, bozulanı değil.

Sebzelerin haşlama suyu da kullanılır mı?

Kullanılır. TÜBER, sebzeleri haşlayıp suyunu dökmek gibi pişirme yöntemlerinden vazgeçilmesini önerir. Kabak, havuç, taze fasulye ya da ıspanak haşladığınızda suyunu dökmeyin; soğutup bir gün içinde çorbanın ya da pilavın suyuna katın. Haşlama suyunu da sebze suyu gibi tuzsuz bırakmak, sonradan ayar yapmayı kolaylaştırır.

Brokoli ya da karnabahar haşladıysanız suyunu aynı gün brokoli ve karnabahar çorbasında kullanabilirsiniz.

Sebze suyu nasıl saklanır?

• Buzdolabında: İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA), pişmiş yemeğin oda sıcaklığında soğutulup bir iki saat içinde buzdolabına konmasını, buzdolabının 0–5 °C olmasını ve artan yemeğin 48 saat içinde yenmesini önerir. Sebze suyunu da kapaklı kapta, iki gün içinde kullanın.
• Dondurucuda: FSA dondurucunun −18 °C civarında olmasını, yemeğin küçük porsiyonlara bölünerek ve hava almayacak biçimde dondurulmasını önerir. TÜBER, sıvıların donarken genleştiği için kabın ağzına kadar doldurulmamasını ister.
• Küçük porsiyon: yarım litrelik kaplar bir tencere çorba ya da bir tencere pilav için kullanışlıdır. Buz kalıbında dondurduğunuz küpler de birkaç kaşık su isteyen sote ve soslara yeter.
• Çözdürme: FSA çözdürmenin buzdolabında yapılmasını ve çözülen yiyeceğin 24 saat içinde kullanılmasını önerir. Acele ediyorsanız donmuş suyu doğrudan tencereye koyup kaynayana kadar ısıtabilirsiniz.

Kabın üstüne içeriği ve tarihi yazın. Dondurucuda neyin ne zaman beklediğini görmek için dondurucu envanter çizelgesini kullanabilirsiniz.

Sebze suyu hangi yemeklerde kullanılır?

• Çorbalar: mercimek çorbası, sebze çorbası, yayla çorbası. Su yerine sebze suyu koyunca tuzu daha az kullanırsınız.
• Pilavlar: bulgur ya da arpa şehriye pilavını sebze suyuyla pişirin. Pilav seçenekleri için pilav alternatifleri yazısına bakabilirsiniz.
• Zeytinyağlılar ve sebze yemekleri: tencereye eklenecek suyun bir kısmı yerine.
• Sote ve soslar: tavada yağ yerine birkaç kaşık sebze suyuyla soğanı yumuşatmak, yağı azaltmanın da bir yoludur.

Haftalık pişirme gününde bir tencere sebze suyu kaynatıp bölmek, hafta içi çorbayı yarım saatte hazırlamanızı sağlar. Pişirme gününü planlamak için haftalık hazırlık sayfasına, başka tarifler için tarifler bölümümüze bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sebze suyuna tuz koymalı mıyım?

Sebze suyunu tuzsuz yapmanızı öneririz. Bu su çorbada ya da pilavda başka malzemelerle birleşecek; tuzu son yemeğin tadına bakarak ayarlamak daha kolaydır. DSÖ yetişkinlerde günlük tuzun 5 gramın altında kalmasını önerir. Tansiyonunuz yüksekse ya da böbrek hastalığınız varsa tuz miktarı için hekiminize başvurun.

Sebze suyu buzdolabında kaç gün durur?

FSA artan pişmiş yemeğin 48 saat içinde yenmesini, yetişmeyecekse dondurulmasını önerir. Sebze suyunu da bu ölçüye göre saklayın: soğuyunca kapaklı kapta buzdolabına koyun ve iki gün içinde kullanın. Fazlasını küçük kaplara ya da buz kalıbına bölüp dondurun ve üstüne hazırladığınız tarihi yazın.

Sebze kabuklarıyla sebze suyu yapılır mı?

Yapılır. Havuç ve soğan kabuğunu, pırasa yeşilini, maydanoz ve kereviz sapını iyice yıkayıp kapaklı bir kapta dondurucuda biriktirebilirsiniz. Kap dolunca hepsini birden kaynatırsınız. Çürük, küflü ya da toprağı temizlenmemiş parçaları ayırın ve atın; artanı değerlendirirken her zaman önce temizliğe ve tazeliğe bakın.

Sebze suyu et suyunun yerini tutar mı?

Tadı farklıdır, ama çorba ve pilavda suyun yerine kullanıldığında yemeğe derinlik verir. Sebze suyunda protein yok denecek kadar azdır; proteini yemeğe mercimek, nohut, tavuk ya da yoğurt ekleyerek katabilirsiniz. Et suyu kullanmak isterseniz onu da evde tuzsuz yapın, soğuyunca üstünde donan yağı kaşıkla alın.

Kaynaklar

1. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). Healthy diet (yeni sekmede açılır) — Pişirmede giren tuzun kaynakları arasında bulyon ve et suyu tabletleri; bu ürünleri sınırlamak; yetişkinde günde 5 g'dan az tuz.
2. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (yeni sekmede açılır) — Aşırı tuzlu bulyondan kaçınmak; sebzeyi haşlayıp suyunu dökmekten vazgeçmek; sıvıları dondururken kabı ağzına kadar doldurmamak.
3. Food Standards Agency (FSA). How to chill, freeze and defrost food safely (yeni sekmede açılır) — 1–2 saatte buzdolabına; buzdolabı 0–5 °C; artan 48 saat içinde ya da dondurucuya; dondurucu −18 °C; küçük porsiyon; çözülen yiyecek 24 saat içinde.

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Editör iletişimi: dyt.seymaturkoglu@gmail.com

Mutfaktan konular

• Lipödemde beslenme
• Lipödemde ne yemeli?
• Lipödem tarifleri
• Lipödem kahvaltısı
• Haftalık menü
• Alışveriş listesi