Dondurucu Envanter Çizelgesi: Ne Var, Ne Zaman Çıkacak?

Bu çizelge ne işe yarar?

Dondurucunun dibinde kalan poşeti tanıyamamak sık yaşanan bir mutfak sorunudur. İçinde ne olduğu, ne zaman konduğu belli olmayınca o kap ya aylarca yerinde durur ya da çöpe gider. Kapağa asılı tek bir kâğıt bu soruyu ortadan kaldırır: ne var, hangi tarihte kondu, hangi gün çıkacak.

Çizelge üç işi birden görür. Alışverişe çıkmadan önce elinizde ne olduğunu gösterir. Eskiyi öne aldırır. Akşamdan buzdolabına indirilecek kabı hatırlatır. Dondurucuya neler koyabileceğinizi kiler, buzdolabı ve dondurucu düzeni sayfasında, bu kapların hangi gün piştiğini de haftalık yemek hazırlığı sayfasında anlattık. Bu sayfa o ikisinin kâğıt kalemidir.

Kutulara yazdıklarınız yalnız bu sekmede durur. Bize ulaşmaz, telefonunuzda ya da bilgisayarınızda da saklanmaz. Sayfayı yenilerseniz çizelge boşalır; bu yüzden doldurunca yazdırın ya da boş yazdırıp kalemle doldurun.

Boş dondurucu envanter ve çözdürme çizelgesi

Çizelge nasıl doldurulur?

1. Bir kez sayım yapın. Dondurucuyu boşaltmanız gerekmez; çekmece çekmece bakıp her kabı bir satıra yazın. Ne olduğunu çıkaramadığınız poşeti ayrı bir köşeye alın.
2. Tarihi kabın üstüne de yazın. Türkiye Beslenme Rehberi, evde dondurulan yiyeceğin üstüne cinsinin ve dondurma tarihinin yazılmasını ister. Kâğıt bant ve kalem dondurucunun yanında durursa bu iş on saniye sürer.
3. “Şu aya kadar” sütununu aşağıdaki tabloya bakarak doldurun. Gün yazmanız gerekmez; “Şubat sonu” demek yeterlidir.
4. Yeni kabı arkaya, eskiyi öne koyun. Rehber “ilk giren ilk çıkar” kuralını işyeri depoları için söyler; evdeki dondurucuda da işe yarar.
5. Çıkan kabın satırını çizin. Kâğıt dolunca yenisini yazdırın, kalan satırları yeni kâğıda geçirin.

“Bu hafta çıkacaklar” bölümünü menüyle birlikte doldurmak kolaydır. Haftanın yemeklerini haftalık menü planlayıcıya yazarken dondurucudan hangi kabın hangi akşam ineceğini buraya geçirin.

Dondurucuda hangi yiyecek ne kadar saklanır?

Aşağıdaki süreler Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) buzdolabı ve dondurucu saklama çizelgesinden alınmıştır. Çizelge, eksi 18 derecede dondurmanın yiyeceği süresiz güvenli tuttuğunu, verdiği sürelerin güvenlik için değil, yalnız kalite için olduğunu söyler. Bu ifade yiyeceğin eksi 18 derecede tutulduğu durum içindir; elektrik kesintisi ya da arıza sonrası için çizelge bir süre vermez. Et için Türkiye Beslenme Rehberi daha kısa bir sınır çizer; tablonun altına bakın.

Kaynaklar aynı sayıyı vermez. Türkiye Beslenme Rehberi et için daha kısa bir sınır çizer: derin dondurucuda, eksi 18 derecede en fazla 3–4 ay. İngiltere Gıda Standartları Ajansı da etin 2–3 ay, unlu ürünlerin, meyvenin ve sebzenin 3–4 ay içinde yenmesini önerir; ajans bunu güvenlik değil, kalite konusu olarak anlatır. Hangi sayıyı yazacağınıza karar veremiyorsanız kısa olanı yazın; dondurucu daha hızlı döner.

Haşlanmış nohut, kuru fasulye ve pişmiş bulgur için bu üç kaynakta ayrı bir süre yoktur. Onları tarihleyip eskiden yeniye doğru kullanın. FDA çizelgesi yağlı ve yağsız balık için tür adı vermez. Türkiye Beslenme Rehberi somon, alabalık, uskumru ve palamudu yağlı balık sayar.

Yiyecek dondurulmadan önce nasıl hazırlanır?

Türkiye Beslenme Rehberi'nin evde dondurma için sıraladıkları kısa bir listedir:

• Yiyeceği ailenin bir öğünde yiyeceği kadar bölüp öyle paketleyin. Çözdürürken yalnız gereken kap çıkar.
• Kısa sürede yenecek bile olsa hava geçirmeyecek biçimde kapatın.
• Çorba, sos, püre gibi sulu yiyecekler donarken genleşir; kabı ağzına kadar doldurmayın.
• Taze sebzeyi dondurmadan önce kaynar suya 2–3 dakika daldırın, ardından 1–2 dakika buzlu suya alın. Rehbere göre bu işlem rengi ve besin değerini korumaya yardım eder.
• Yalnız taze ve temiz yiyeceği dondurun.

İngiltere Gıda Standartları Ajansı iki ayrıntı ekler. Paketli ürün, üstündeki son tüketim tarihinin gününe kadar dondurulabilir. Artan yemek ve ev yapımı yiyecek de bekletilmeden, soğur soğumaz dondurucuya girer. Sıcak tencereyi dondurucuya koymayın; yemeği küçük kaplara bölmek soğumayı hızlandırır.

Marketten donmuş ürün alıyorsanız rehberin önerisi onu alışverişin sonuna bırakmanızdır. Paketin içinde buz kristali görüyorsanız o paketi almayın.

Donmuş yiyecek nasıl çözdürülür?

İki kaynak aynı yerde birleşir: donmuş yiyecek tezgâhta, oda sıcaklığında çözdürülmez. Yeri buzdolabıdır.

• Buzdolabında. Kabı akşamdan buzdolabına indirin, damlayan suyu tutacak bir kabın içine koyun. Türkiye Beslenme Rehberi çiğ etin 4 derecede çözdürülmesini ve işin en çok 48 saatte bitmesini ister.
• Acele varsa soğuk suda. Rehbere göre yiyecek suya değmeyecek biçimde poşetin içinde kalır, su 30 dakikada bir değiştirilir ve 10 dereceyi geçmez.
• Mikrodalgada. İngiltere Gıda Standartları Ajansı, buzdolabında çözdürme olanağı yoksa mikrodalganın çözme ayarını, pişirmeden hemen önce kullanmayı önerir.

Ajansa göre tam çözülen yiyecek 24 saat içinde kullanılmalıdır; çözülünce taze yiyecek gibi bozulur. Pişirmeden önce en kalın yerinin de çözüldüğüne bakın. Ortası donuk kalan parça eşit pişmez. Çözülen çiğ etin suyu başka yiyeceğe değmesin; değdiği tezgâhı, tahtayı ve bıçağı sıcak sabunlu suyla yıkayın. Etin, tavuğun ve balığın nasıl pişeceğini pişirme yöntemleri rehberinde bulursunuz.

Çözülen yiyecek yeniden dondurulur mu?

Türkiye Beslenme Rehberi'nin kuralı kısadır: bir kez çözülen yiyecek yeniden dondurulmaz. İngiltere Gıda Standartları Ajansı bir yol bırakır: çözdürdüğünüz çiğ yiyeceği pişirirseniz, pişmiş hâlini yeniden dondurabilirsiniz; o yemek sonra yalnız bir kez ısıtılır.

İkisi şu noktada birleşir: çözülmüş çiğ et, tavuk ya da balık çiğ hâliyle dondurucuya geri girmez. Bu yüzden yiyeceği baştan küçük kaplara bölmek işe yarar; kullanmayacağınız kısım hiç çözülmez.

Lipödem mutfağında dondurucu ne işe yarar?

Dondurucunun da bu çizelgenin de lipödem üzerinde bir etkisi yoktur. Yaptığı iş mutfakla sınırlıdır: yorgun olduğunuz akşam hazır bir kap çorba ya da tek tencere yemeği bulursunuz, aldığınız yiyecek çöpe gitmez. Neyi ne kadar yiyeceğiniz ayrı bir konudur; onu sağlık durumunuza göre hekiminiz ve diyetisyeninizle belirlersiniz.

Kaynaklar

1. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022. (yeni sekmede açılır) — Evde dondurma, etiketleme, çözdürme kuralları, etin dondurucuda saklama süresi ve yağlı balık örnekleri.
2. U.S. Food and Drug Administration. Refrigerator & Freezer Storage Chart. Mart 2018. (yeni sekmede açılır) — Tablodaki dondurucu süreleri; sürelerin güvenlik değil kalite için verildiği açıklaması.
3. Food Standards Agency. How to chill, freeze and defrost food safely. (yeni sekmede açılır) — Buzdolabında çözdürme, 24 saat kuralı, yeniden dondurma ve dondurucu yanığı.

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Editör iletişimi: dyt.seymaturkoglu@gmail.com