Kısa cevap
Beslenme yazılarında sık geçen terimlerin sade anlamları burada. Her terimin yanında konunun anlatıldığı sayfa var. Örneğin glisemik indeks, bir besinin kan şekerini ne hızla yükselttiğini gösteren sayıdır. Gizli şeker ise etikette glikoz şurubu, fruktoz ya da dekstroz gibi farklı adlarla yazılan eklenmiş şekerdir.
A–G
- Akdeniz tipi beslenme: Sebze, baklagil, balık, zeytinyağı ve tam tahıla dayanan mutfak düzeni. Ayrıntı: Akdeniz tipi beslenme.
- Anti-enflamatuvar beslenme: Vücuttaki iltihap (inflamasyon) yükünü artırmayan besinlerin öne çıktığı düzen. Ayrıntı: anti-enflamatuvar beslenme nedir?
- Aralıklı oruç: Günün belirli saatlerinde yemek yiyip kalan saatlerde ara verme düzeni.
- Glisemik indeks: Bir besinin kan şekerini ne hızla yükselttiğini gösteren sayı. Beyaz ekmeğin indeksi yüksek, mercimeğin düşüktür.
- Gizli şeker: Etikette farklı adlarla (glikoz şurubu, fruktoz, dekstroz) yazılan eklenmiş şeker. Ayrıntı: gizli şeker.
İ–L
- İşlenmiş gıda: Fabrikada şeker, tuz, yağ ve katkı eklenerek hazırlanan ürünler (sucuk, hazır çorba, paketli kek).
- Kan şekeri dalgalanması: Hızlı yükselen kan şekerinin hızla düşmesi; ardından acıkma ve tatlı isteği gelir.
- Ketojenik beslenme: Karbonhidratın çok azaltıldığı, yağın arttırıldığı beslenme. Takip ister. Ayrıntı: lipödemde ketojenik beslenme.
- Lif: Sebze, baklagil ve tam tahılda bulunan, sindirilmeyen kısım. Tokluk sağlar, bağırsağı düzenler.
O–Z
- Omega-3: Yağlı balık, ceviz ve keten tohumunda bulunan yağ asidi.
- Porsiyon: Bir öğünde yenen miktar. Avuç, kaşık ve tabak oranıyla ölçülebilir.
- Protein: Et, balık, yumurta, yoğurt ve baklagilde bulunan, tokluk sağlayan besin öğesi. Ayrıntı: protein kaynakları.
- Tam tahıl: Kepeği ve özü ayrılmamış tahıl (bulgur, yulaf, tam buğday).
- Tabak modeli: Tabak ikiye ayrılır: bir yanı sebzeye, öbür yanı protein ile tahıl ya da baklagile kalır. Ayrıntı: lipödem tabağı.
Kaynaklar
- DSÖ Sağlıklı beslenme (yeni sekmede açılır) — Lif, yağ, şeker ve tuz için genel öneriler.
- AWMF S2k Lipödem Kılavuzu (2024) (yeni sekmede açılır) — Lipödemin tanımı ve beslenmenin yeri.
- Verde L. ve ark. Ketogenic Diet: A Nutritional Therapeutic Tool for Lipedema? Curr Obes Rep 2023 (yeni sekmede açılır) — Ketojenik beslenme ve ketozis terimleri.
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Editör iletişimi: dyt.seymaturkoglu@gmail.com
İlgili konular