Evde tam tahıllı ekmek ve yulaf lavaş tarifi

Evde tam tahıllı ekmek nasıl yapılır?

Ev ekmeğinin iyi yanı, içine ne girdiğini sizin bilmenizdir. Satın alınan bazı ekmeklerde tam buğday ununun yanında beyaz un da bulunabilir; evde ise unun tamamını siz seçersiniz. Aşağıdaki tarif bir somun içindir ve yoğurma makinesi istemez, elle yapılır.

Ölçüleri gram ve mililitre olarak verdik. Su bardağının resmî bir ölçüsü olmadığı için bardaktan bardağa fark büyük olabilir; mutfağınızdaki bardağı bir kez tartmak için mutfak ölçüleri kartına bakabilirsiniz.

Tam buğday ekmeği için hangi malzemeler gerekir?

Bir somun (pişince yaklaşık 750-800 g):

• 500 g tam buğday unu
• 10 g instant kuru maya (bir paket)
• 1 silme çay kaşığı tuz
• yaklaşık 375 mL ılık su (eli yakmayacak kadar)
• 1 yemek kaşığı zeytinyağı
• isteğe bağlı: 2 yemek kaşığı yulaf ezmesi ya da çiğ ay çekirdeği, üstüne serpmek için

Tam buğday unu beyaz undan daha çok su çeker. Suyun son 50 mL'sini hamurun durumuna göre azar azar ekleyin. Paketin içindekiler kısmında yalnız "tam buğday unu" yazdığına bakın; etiket okumanın ayrıntısı etiket okuma sayfasında.

Ekmek hamuru nasıl yoğrulur ve mayalandırılır?

1. Unu geniş bir kaba alın. Bir yanına mayayı, öbür yanına tuzu koyun; tuz mayaya doğrudan değmesin.
2. Ilık suyun çoğunu ve zeytinyağını ekleyip kaşıkla karıştırın. Un kalmayınca tezgâha alın.
3. Hamuru 8-10 dakika yoğurun. Önce yapışır; un eklemek yerine elinizi ıslatın. Hamur yumuşak ve hafif nemli kalmalı.
4. Hamuru hafif yağlanmış bir kaba koyun, üstünü streçle ya da nemli bezle örtün. Ilık bir köşede hacmi iki katına çıkana kadar bekletin. Bu, mutfağın sıcaklığına göre bir saatle bir buçuk saat arası sürer.
5. Hamurun havasını avucunuzla bastırarak alın, uzun bir somun biçimi verin. Yağlı kâğıt serili baton kek kalıbına koyun.
6. Üstünü örtüp 30-45 dakika daha bekletin. Bu arada fırını 200 °C'ye ısıtın.
7. Üstüne bıçakla iki çizik atın, isterseniz yulaf ezmesi serpin. Fırının orta rafında 35-40 dakika pişirin.

Pişip pişmediğini anlamak için ekmeği kalıptan çıkarıp altına parmağınızla vurun. Boş ve tok bir ses geliyorsa olmuştur; ses donuksa beş dakika daha fırına verin. Ekmeği tel ızgarada en az bir saat soğutun, sıcakken keserseniz içi hamur gibi kalır.

Mayasız yulaf lavaş nasıl yapılır?

Maya beklemeye vaktiniz yoksa lavaş daha hızlıdır. Yulaf ezmesini rondodan geçirince evde yulaf unu elde edersiniz.

6 lavaş: 100 g yulaf unu (yaklaşık 10 yemek kaşığı yulaf ezmesinin öğütülmüşü), 120 g tam buğday unu, 100 g yoğurt, yaklaşık 80-100 mL ılık su, yarım çay kaşığı tuz, 1 yemek kaşığı zeytinyağı.

1. Unları ve tuzu karıştırın. Yoğurdu, yağı ve suyun çoğunu ekleyip ele yapışmayan yumuşak bir hamur yoğurun.
2. Hamuru örtüp 20 dakika dinlendirin. Yulaf unu bu sürede suyu çeker, açarken yırtılmaz.
3. Altı parçaya bölün. Unlanmış tezgâhta oklavayla ince açın (yaklaşık 20 cm çap).
4. Yağsız, iyice ısınmış bir tavada her yüzünü 1-2 dakika pişirin. Kabarcıklar çıkınca çevirin.
5. Pişen lavaşları temiz bir bezin arasında üst üste koyun; buharı onları yumuşak tutar.

Lavaşın içine haşlanmış tavuk, közlenmiş sebze ya da ton balıklı nohut salatası koyup dürüm yapabilirsiniz. Yulaf ezmesini kahvaltıda kullanmak isterseniz yulaflı yoğurt kâsesi tarifine bakabilirsiniz.

Ev ekmeğinden bir porsiyon ne kadar?

Türkiye Beslenme Rehberi bir porsiyon ekmeği 50 gram, yani iki ince dilim olarak verir. Bu somundan 25 gramlık ince dilimler kesince yaklaşık 15 porsiyon çıkar. Bu ölçüyle bir lavaş pişince yaklaşık 60-70 gram gelir; bu bir porsiyon ya da biraz fazlasıdır.

Aynı rehber, gün içinde yenen ekmek ve tahılların en az yarısının tam tahıl olmasını, beyaz un yerine tam tahıl unlarının kullanılmasını önerir. Ev ekmeğini bu yüzden tam buğday unuyla yaptık. Tahıl ve lif üzerine yapılmış çalışmaları birleştiren büyük bir analiz de, gözlemsel çalışmalarda tam tahıl ve lifi daha çok tüketenlerde ölçülen sağlık sonuçlarının daha iyi olduğunu bildirmiştir; bu tek başına neden-sonuç kanıtı değildir. Bu bir tedavi önerisi değildir; ekmeği tabağın bir parçası olarak düşünün. Ekmeğin tabaktaki yeri ve çeşitleri için ekmek sayfasına bakabilirsiniz.

Lipödemde ekmeğin ya da başka bir tahılın şikâyetleri değiştirdiğini gösteren bir araştırma bilmiyoruz. Bu tarif mutfağınızı kolaylaştırmak içindir.

Ev ekmeği nasıl saklanır, dondurulur mu?

• Oda sıcaklığında: Tamamen soğuyan ekmeği bez torbada ya da ekmek kutusunda tutun. Katkısız ev ekmeği çabuk bayatlar; önerimiz iki üç günde bitirmenizdir. Küf gördüğünüz ekmeği kesip kalanını yemeyin, atın.
• Dondurucuda: Ekmeği dilimleyip ikişer dilimlik paketlere bölün, hava almayan poşette dondurun ve üstüne tarih yazın. İngiltere Gıda Standartları Ajansı (FSA) fırın ürünlerinin dondurucuda tadını ve dokusunu korumak için 3-4 ay içinde yenmesini önerir.
• Kullanırken: Donmuş dilimi doğrudan kızartma makinesine ya da tavaya koyabilirsiniz.
• Lavaş: Aralarına yağlı kâğıt koyarak dondurun, tavada birkaç saniye ısıtın.

Hafta sonu iki somun pişirip birini dondurmak, hafta içi ekmek alma derdini azaltır. Haftalık mutfak düzeni için haftalık hazırlık sayfasına göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Ev ekmeğim neden taş gibi ve sıkı oluyor?

En sık iki nedeni var: hamur az su almıştır ya da yeterince mayalanmamıştır. Tam buğday unu beyaz undan çok su çeker; hamur ele hafif yapışacak kadar nemli kalmalı. Mayalanmayı saate göre değil hamurun iki katına çıkmasına göre ölçün. Soğuk mutfakta bu bir buçuk saati bulabilir. Mayanın son kullanma tarihine de bakın.

Tam buğday unu yerine çavdar ya da karabuğday unu kullanabilir miyim?

Unun bir kısmını değiştirebilirsiniz. Yaklaşık 100-150 gramını çavdar unuyla değiştirmek ekmeği koyulaştırır, ama hamur daha yapışkan olur. Karabuğday unu kabarmayı azaltır; tek başına somun vermez. Çölyak hastalığınız ya da buğday alerjiniz varsa bu tarif size uygun değildir; uygun un seçimini hekiminizle ve diyetisyeninizle konuşun.

Yulaf lavaş glutensiz midir?

Hayır. Tarifteki tam buğday unu gluten içerir. Yulaf da işlendiği yerde buğdayla karışabileceği için paketinde glutensiz yazmıyorsa glutensiz sayılmaz. Çölyak hastalığınız varsa lavaşı yalnız glutensiz etiketli yulaf ve un ile yapmayı hekiminize ya da diyetisyeninize danışarak karar verin. Gluten konusunda kendi başınıza kısıtlama yapmayın.

Ekmek yaparken şeker eklemem gerekir mi?

Gerekmez. Instant kuru maya unun kendi şekerleriyle de çalışır; tarif şekersiz kabarır. Bazı tariflerde mayayı hızlandırmak için bir çay kaşığı şeker ya da bal eklenir. Eklerseniz bütün somuna dağıldığı için dilim başına düşen miktar çok azdır. Ekmeğin tadını değiştirmek isterseniz şeker yerine kekik ya da çörek otu deneyin.

Kaynaklar

1. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (yeni sekmede açılır) — Bir porsiyon ekmek 50 g ya da 2 ince dilim; ekmek ve tahılların en az yarısı tam tahıl, beyaz un yerine tam tahıl unları.
2. Reynolds A ve ark. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. Lancet 2019 (yeni sekmede açılır) — Lif ve tam tahıl tüketimi arttıkça ölçülen sonuçlar daha iyi.
3. Food Standards Agency (FSA). How to chill, freeze and defrost food safely (yeni sekmede açılır) — Fırın ürünleri dondurucuda 3-4 ay içinde yenmeli (kalite); dondurulan yiyeceğe etiket.

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Editör iletişimi: dyt.seymaturkoglu@gmail.com

Mutfaktan konular

• Lipödemde beslenme
• Lipödemde ne yemeli?
• Lipödem tarifleri
• Lipödem kahvaltısı
• Haftalık menü
• Alışveriş listesi